Teosofistlere "Teosofi nedir?" diye sorarsanız çeşitli yanıtlar alırsınız. Kimi, onun hayata anlam ve amaç veren bir dünya görüşü olduğunu söyler. Kimi, çok eski zamanlardan beri bizimle olan spiritüel bir felsefe, yani Eskimeyen ya da Kadim Bilgelik olduğunu söyler. Kimileri de onun bir yaşam biçimi, özverili hizmet yoluyla barışa ve anlayışa götüren bir yol olduğunu vurgular. Teosofi bunların hepsidir, hatta daha fazlasıdır.
Teosofi; tüm yaşamın birliğini ve karşılıklı bağlılığını, yeryüzündeki bütün halkların ve bütün türlerin temeldeki birliğini vurgulayan bir dünya görüşü sunar. Körü körüne kabul edilmesi değil, anlaşılması gereken bir felsefedir. Kavram ve fikirlerinin çoğu büyük dünya dinlerinin hepsinde bulunsa da bir din değildir. Bir anlamda dinin kendisi, gerçek dinin özüdür. İlkeleri insanlık tarihi boyunca kâhinler ve bilgeler tarafından dile getirilmiştir. Bu yüzden Teosofi'ye Kadim ya da Eskimeyen Bilgelik, Bilgelik Dini, Bilgelik Geleneği ve Ebedi Felsefe (Philosophia Perennis) adları verilmiştir.
Gizli Öğreti
Teosofi Cemiyeti'nin kurucularından H. P. Blavatsky'nin (HPB) 1888'de yayımladığı Gizli Öğreti, Teosofi'ye dünyanın gözünde parlak bir ışık tuttu. Bu büyük eserin ciltleri, içsel bilgeliğin kaynak kitaplarıdır; yazar bu ciltlerde Platon, Konfüçyüs, Gautama Buda ve İsa gibi kadim bilgelerin yanı sıra filozoflardan, bilim insanlarından ve zamanının diğer düşünürlerinden alıntılar yapar.
Blavatsky, bu ve başka kaynaklardan aldığı iplikleri bir araya getirerek Kozmos'u, Ruh ve Zekâ'nın nüfuz ettiği ve ilahi bir şekilde içeriden yönlendirilen bir dokuma olarak tasvir etti. İnsanı hem dünyevi hem de ilahi bir varlık olarak resmetti ve gelecekteki evrim döngüleri boyunca açığa çıkmayı bekleyen muazzam bir potansiyele sahip olduğunu belirtti.
İnsanın yedi katlı doğasını; duygu, somut ve soyut düşünce, sezgisel içgörü, şefkat, birliğin idraki ve Spiritüel İradenin giderek daha yüksek ifadelerini geliştirme kapasitesiyle birlikte tanımladı. Ayrıca çevremizdeki fizik ötesi dünyaları, zekâların ve enerjilerin hem bizim hem de bütün Doğa'nın üzerinde etkin olduğu alanları anlattı ve bu dünyaların görünür, fiziksel gezegenimize nüfuz ettiğini belirtti. Blavatsky Gizli Öğreti'yi yazdığından beri Teosofi pek çok biçimde ifade edildi; ancak belki de hiçbiri, bu yazılardaki Teosofik dünya görüşü kadar eksiksiz olmadı ya da evrimin temel ilkelerini bu denli derinlikle açıklayamadı.
Bir Düzen Vizyonu
Evren, bilincin tedricen uyanması yoluyla gizil güçlerini aşama aşama açığa çıkarır. Teosofi bu süreçte insanın önemli rolünü vurgular. Her birimizin içinde, her şeyin kendisinden doğduğu Kaynağın, İlahi Yaşamın bir parçası olan Kıvılcım'a işaret ederek, kendimizden daha büyük bir şeye ait olma ihtiyacımızı karşılar. Yaşamdaki görünüşteki eşitsizlikleri, Denge ve Uyum Yasası olan karmanın sonuçları olarak açıklar. Bu yasa bize eylemlerimiz hakkında geri bildirim verir ve öğrenme deneyimleri sağlar. Teosofi bakış açımızı, spiritüel olgunluğa doğru büyüdüğümüz birçok yaşamın sürekliliğini de kapsayacak şekilde genişletir.
Bir Yaşam Biçimi
Teosofi'nin özünde bir yaşam biçimi vardır: Bu yaşamda herkesle birliğimizin farkında olarak davranır; sezgi, anlayış, içgörü, sevgi, şefkat ve yaratıcılık gibi yüksek potansiyellerimizi uyandırmaya çalışırız. Teosofi bizi çalışarak zihnimizi, başkalarını anlayıp onlara uzanarak kalbimizi genişletmeye teşvik eder. İnsanlığa hizmet eden özgecil eylemler aracılığıyla pratik becerilerimizi geliştirmemize yardım eder. Kendini incelemeyi ve öz farkındalığı teşvik eder; Spiritüel İradenin bizim aracılığımızla ifade bulmasını engelleyebilecek engelleri aşarak karakterimizi geliştirmemize ve büyümemize yardımcı olur.
Teosofi çalışması bize meditasyon yapmak için ilham verir. Böylece zihnimizi ve duygularımızı dinginleştirerek, Özümüz olan ve bütün varlıkların kalbinde yer alan bilincin daha derin çekirdeğini hissedebiliriz. Teosofi'nin temelleri makuldür ve kolayca kavranır; ama bizi zorlayan derinlikleri de vardır ve bu öğretileri sezgiyle izlemeye yatkın olanlara ömür boyu sürecek bir çalışma alanı sunar. Herkes, bütün yaşamla uyum içinde yaşamaya çalışarak istediği an Teosofik bir hayat sürmeye başlayabilir. Teosofi'nin gösterdiği spiritüel yol, yüksek spiritüel potansiyelimizin açığa çıkmasını sağladığı için sıradan insan anlayışının ötesindeki yüksekliklere ulaşmamıza yardım edebilir. Teosofi, gündelik koşullarımız içinde etkin biçimde yaşarken sınırsızca büyüyebilmemizi sağlayan bir felsefe sunar.
Teosofik Dünya Görüşü
Teosofi Cemiyeti, her üyesinin Teosofi olarak bilinen öğretileri yorumlama özgürlüğünü saklı tutarak, hem bir dünya görüşünü hem de insanın kendini dönüştürme vizyonunu içeren Eskimeyen Bilgeliği korumaya ve hayata geçirmeye adanmıştır. Bu gelenek bazı temel önermeler üzerine kuruludur:
- Evren ve içinde var olan her şey, birbiriyle ilişkili ve birbirine bağlı bir bütündür.
- Atomdan galaksiye kadar var olan her varlık, aynı evrensel, yaşam veren Gerçekliğe dayanır. Bu Gerçeklik her yere yayılmıştır; ama bütün ifadelerini aştığı için hiçbir zaman parçalarının toplamına indirgenemez. Kendini doğanın amaçlı, düzenli ve anlamlı süreçlerinde olduğu kadar zihnin ve ruhun en derin kıvrımlarında da gösterir.
- Her canlının eşsiz değerinin tanınması; yaşama saygıda, herkese şefkatte, her bireyin gerçeği kendisi için bulma ihtiyacına duyulan anlayışta ve bütün dini geleneklere saygıda ifade bulur. Bu ideallerin bireysel yaşamda nasıl gerçekleşeceği ise her insanın hem kendi seçimi hem de sorumluluğudur.
Teosofi'nin kaygılarının merkezinde, bütün ırklardan, milletlerden, felsefelerden ve dinlerden insanlar arasında anlayışı ve birliği güçlendirme arzusu yer alır. Bu nedenle ırkı, inancı, cinsiyeti, kastı ya da rengi ne olursa olsun bütün insanlar Cemiyet'in yaşamına ve çalışmalarına eşit olarak katılmaya davet edilir. Teosofi Cemiyeti hiçbir dogma dayatmaz; ama bütün farklılıkların ardındaki birliğin kaynağına işaret eder. Gerçeğe bağlılık, bütün canlılara duyulan sevgi ve etkin bir özveri yaşamına adanmışlık, gerçek bir Teosofistin işaretleridir.
